خؤندش

سوماموس ˇ توکال ˇ سر، گوتن چئن ˇ گونیم هنده

                       کنیم امی مچه ˇ میم ˇ ، گبکان ˇ گونیم هنده

خنیم سبز ئاکونیم هنده سومام ˇ یخ بزه چاک ˇ

                       خنیم خؤندش بیه آوج، آیو آیو کونیم هنده

سرادیم کاسپی دریا ره، امی کوهان ˇ پیغام ˇ

                      پلؤرود ؤ صفارود ˇ خو قاصد چاکونیم هنده

گنه دریا جی سرتوک وا، وَرأده کولهت ؤ دشت ˇ

                      پیلا دریا اوخان ˇ ره امو کش واکونیم هنده

دگئنیم هر چی گب دأریم سومام ˇ آلوغ ˇ بال ˇ

                      خجیر درفک، سیالان ˇ ایجور واخوو کونیم هنده

نخنیم ده بدیم میدان ورازان ؤ لوئاسان ˇ

                     سیادیل دوشمنˇناکˇر، دسˇموشت ئاکونیم هنده

نیالیم هرزه واشان ˇ ئی کشت ˇ دل بیاجن را

                      شونیم درگنته دازان ˇ امو تیج ئاکونیم هنده

سیفایی غصه جی میره بئینه کس کس ˇ پوشتیم

                      دوخان ˇ پا به پا شؤن ˇ ئییر وال ئاکونیم هنده

امی فرهنگ ˇ بؤمدارن گل ئاکئن ؤ کونوش دَشتن

                            این ˇر همت فراوان ؤ اون ˇر همرا بونیم هنده

فارسی واگردان ادامه مطلب ˇ مئن...

ادامه نوشته

طالقان

عکس زیر مربوط به برگزاری نؤروزبل امسال در طالقان است.

بسیاری از مردم استانهای گیلان و مازندران هنوز هم وقتی که

می خواهند عشق دو نفر را مثال بزنند، به جای لیلی و مجنون،

نام عزیز و نگار را می برند که اهل طالقان بودند.

طبق نقشه زیر که بزرگنمایی شده این نقشه است می توان

گفت که الموت و طالقان حداقل تا سال 1730 میلادی با دیگر

سرزمین های گیل و دیلم درون یک مرز قرار داشته اند.

البته مرزها در زمانهای مختلف تغییرات زیادی را به خود دیده اند.

نکته جالب توجه شباهت های فراوان فرهنگی، تاریخی و.... مردمی

است که در این مناطق زندگی میکنند.هرچند طی سالیان اخیر

قرار گرفتن طالقان و الموت در مرزهای سیاسی دیگر باعث ایجاد

تفاوت گویش در زبانمان شده اما ریشه های مشترک و یکی بودن

زبانمان باعث شد تا برای نوشتن واژه نامه طالقانی، ابتدا

واژه نامه های شمال ایران بازخوانی شود. امید است بازبرگزاری

نوروزبل در طالقان از سرگیری ارتباطی مستمر میان هم زبانانی

باشد که امروزه در مرزهای مختلف سیاسی قرار دارند.

نؤروزبل

هزار ؤ پؤنصد ؤ هشتاد ؤ شیشمین نؤروزبل ˇ گیل ؤ دیلم ˇ

فرهنگ دوست مردوم ˇ تبریک گؤیم. ناجه دَریم تازه سال ˇ

مئن ساغ ؤ ئسکِت بَبین. 

جیر ˇ شعران ˇ تونین تبریک ˇ پیامک ˇره استفاده بؤکونین.

------------------------------------

بشین هیمه بیارین خاله خاله

دچینین سر به سر که تازه ساله

امی بل وا بدَره زم وچاکان

بؤسوجانه غم ؤ درد ˇخیاله

فارسی واگردان:

بروید هیزمها را دانه دانه (شاخه شاخه) بیاورید

(آنها را) روی هم قرار دهید که سال نو شده است

شعله آتش ما باید زبانه بکشد بچه ها

تا خیال غم و درد را بسوزاند

------------------------------------

ئی بورز ˇ بل سونه سر آسمانه

کلانه دور امی جمع ئ غمانه

بئین سازان ˇ مشت ˇ شیش ؤ هشتن

ورس زوتر دکون پیرهَن تومانه

فارسی واگردان:

این شعله بلند سر به آسمان می ساید

غمهای جمعمان را دور میریزد

ببین سازها را که پر از شش و هشتند

برخیز و زودتر "پیرهن تومان"(لباس سنتی) خود را به تن کن

و برای پایکوبی و رقص آماده شو

-----------------------------------

کونیم گوره زنیم هرا کشیم شول

خوش ئادیم کَس کسؤن ئ دیمکول ؤ جول

همه عیدی کونیم تازه بؤبؤ سال

امی دریا یو کؤ مشت ئاکونیم گول

فارسی واگردان:

فریادها و نعره های شادی میزنیم

بر گونه های یکدیگر بوسه می زنیم

با بوسیدن به هم تبریک می گوییم که سال نو شده

دریا و کوهمان را از گل پر می کنیم

(زوون درازی،شعر استاد کیوس گوران ئ جی هیسه)

وقتی خاممه دل ئ حرف ئ بَزنِم نیمه مجاز

وقتی که شونی زِمِر تا بَیرم زوون ئ گاز

وقتی هرکس خانه ببوه من ئ شعر ئ مقتدا

وقتی نلنه که بخوندم شه زوون شه سه نماز

خا همینه لیلی جان پر بونه مه دفتر ئ کش

خا همینه که دیگه لال بونه مه قلم ئ ساز

دیگه شاعر مه واری النه قلم ئ تاق ئ لو

ونه دفتر کشنه افتاب ئ کل وله ویاز

شما صد کش بدینی بلبل ؤ باغ ئ گوش مچی

آخه پس کی ونه ببوه چچیه وشون ئ راز

مره کلاق چینده ممیز انه خط زنده مه شعر

چندی اینجه بَکشم ممیز ئ وشیل ئ ناز

اینجه هر کس سراده شه سه کیجاجان راحته

دِ کرور چاپ بونه شعر ئ بی جواز ؤ با جواز

امما اینگننه شه لینگ ئ مه بلور ئ دل ئ سر

امما په کننه مه دسس ئ با بلند ئ دسته داز

خی گلز کنده ؤ ورگ مل مله چش لم لمه په

ویندی که دارنه داؤن ئ تنه ور یک وجه واز

منه های های اگه نبوه مه قلم چمر نیه

شمه همباز خانه ببوه تکل ئ ورگ ؤ وراز

شونه صد کش دیره شهر امما نوینه شه خدا

این خدا نیشته منه گاله به سر نا که حجاز

وقتی ناامن ئ شمی دیین ؤ من دوممه وره

مه سه توف شندنه تاریخ بَییرم زوون ئ گاز

من نلممه بنده واش بَیره شمه ککی یه حق

من ورا کمبه شمه لتکا دله چور ؤ چماز

لینگ ئ نلمه مَهر ئ دم دست ئ شه کنگلی کلی

دوممه باد یارنه آدم ره زهر ئ اینتی مَهر ؤ ماز

امما نلمه ضربعلی شام بخره وره کباب

یارعلی بچا پلا با دِ تا بپلاسسه پیاز

ویندی روش گیرمه ؤ قه کممه ؤ خوندم به شه سود

مثل ئ اون رؤخؤنه یه کرخه ؤ کارون ؤ هراز

تک ئ وندم به عصا خاممه که  قربت بکنین

اگه بَییه شمه خلمت مه زوون خلی دراز

فارسی واگردان ادامه مطلب مئن

ادامه نوشته

دامؤن (شعری از زنده یاد محمدولی مظفری)

یته دار، یته داره، اگرن ریشه اونی یته صاف ˇ خوشکاته دشت ˇ میئن،

یا خاس ˇ کو توکالی به گل دَبون، یا اگر پا اون ˇ شی، چپر ؤ سیم پایه

جی رها بّبون، یته دار، یته داره... اگرن خاله اونی سرجیر ئابؤ

تورش ؤ شیرین بار بیَره یا اگر ولگ اون ˇ بون سیا ساینه بدَره،

یته دار خو سامؤن ازه نامیه دار بَبون هَنده رن، یته داره، یته نه،

بهره خَسه بؤ کسان ˇ ره، یته دار ˇ هَندی بهره رَسانه.

یته دار ؤ یته دار ؤ یته دار، چند ته داره، اگرن ریشه اوشانی هر جایی

به گل دَبون، یا اگر هر یته خاله شکن بار بیَرن، همه نامیه دار ببون

هنده رن، چند ته دارن، چندته نن، بهره خسه بؤ کسان ˇ ره،

چند ته دار ˇ هندی بهره رسانن.

بون یه روزان یه نفر خودشه بهره واسر چند ته دار ˇ

گرداگرد ˇ چپر ˇ جی بتینه، بهره خسه بؤ کسان ˇ را بلته وابینه؛

ئو وقت ده چند ته دار چند ته دار نیه، یته باغه؛ باغی گه مَنِن

همه اونی دار ˇ باران ˇ یه درزین توک بَچشن، یا اونی ساینه

دیمان یه فیچؤمه بنیشن.

چند ته دار ؤ چند ته دار ؤ چند ته دار، دامؤنه؛ دامؤنی گه ده

نتونه یه نفر خودشه بهره واسر چَپر ˇ جی اونی دؤر ˇ بتینه،

بهره خسه بؤ کسان ˇ را بلته وابینه، دامؤنی گه ده چپر مننه

اونی تورش ؤ شیرین باران ˇ خشکازه گؤلیکؤن ˇ ره جغابینه،

یا اونی ولگ ˇ ساینه، عرق بؤگوده جؤنان ˇ جی واهینه،دامؤنی

گه ده چَپر مننه اونی داران ˇ رهایی هگیره، جؤن پناهی وَگیره.

فارسی واگردان ادامه مطلب ˇ مئن....

ادامه نوشته

گیلکی فعلؤنˇ ، گیلکی بؤگیم

گیلکی فعلؤن ˇ سوتته کللی جرگه مئن وارجئه شئه:

1 - ساده فعلؤن: گودن - نئن - زئن - جئن - دئن -

خؤتن- شؤن و...

2 - پیشوندی فعلؤن : درگودن - وَنئن - دَزئن - وارجئن -

وادئن - فؤخؤتن - درشؤن و...

3 - ترکیبی فعلؤن : گرئاکتن - گرم دکتن - وال ئابون - کل دئن-

وئی هَمان - جره گودن و...

دئبار پیشوندی فعلؤن ˇ سر، گب بَزه بئم، ایسه ئی پُست ˇ مئن ،

امی بحث ویشتر ترکیبی فعلؤن ˇ سر نئه ولی اونی پیش تر ،

ساده یو پیشوندی فعلؤن ˇ تشخیص دئن ˇ سر بحث کونیم.

جیر ˇ فعلؤن ˇ جی، کمین پیشوندی نیه؟

وادَه – واجه – واره – واسه

اگر ساده فعل ˇ ایشؤن مئن جی  نیاتین، فقط وا ئی فعلؤن ˇ

منفی بؤکونین تا ایشؤن ˇ فرق ˇ بیاجین.

وادَه--- وانده     واجه---وانِجه    واره--- نِواره

واسه--- وانِسه  هؤتو که ینین ، «واره» ˇ منفی بؤن،

دئباخی فعلؤن ˇ همرا فرق دره یؤ منفی ساز «ن»

فعل ˇ اول بومه . هوتؤ که بَدئن، ئیتؤ تونین پیشوندی

فعلؤن ˇ راحت تشخیص بدین حتی اگر اوشانئ صیغه نی

کسن همرا فرق بدَره (جؤر فعلؤن ˇ مؤسؤن). احتمالا

ایسه تونین " تجه – توَده – ترکه – توکه" دِل، پیشوندی

فعل ˇ بیاجین . « توده» اگر منفی وکئه «تنوَده» بونه،

پس پیشوندی هیسه.

وگردیم امی اصلی بحث ˇ سر؛ ترکیبی فعل، هوتؤ که

اونی نام ˇ جی فهمسه شئه، یک یا چندته واژه و یته

فعل ˇ ترکیب ˇ جی چاگوده بؤبه مثلا :

جره گودن= جره+ گودن (جیغ زدن)

پس پسی زئن= پس + پس + ی + زئن (به تعویق انداختن)

ممکن نی هیسه ، فعلی گه ئی ترکیب دل بکار

شونه خؤر پیشوندی ببون مثلا:

دس وگیتن= دس+ و(پیشوند)+ گیتن (ترک کردن)

چون ترکیبی فعلؤن ˇ اجزا، سیفاواگوده شئه، هین ˇ وَسر

ممکنه وختی یته گیلک زوان فارسی گب زئه دره، خو

ترکیبی فعل ˇ مستقیم فارسی مئن واگردَنه. ایندَر

متاسفانه اوشانی گه مقصد ˇ زوانˇ ، دئباخی

ایران ˇ زوانان ˇ رئیس ؤ اختیاردار دؤنن، مبدا زوان ˇ

قوانین ˇ بی ارزش دؤنسن ˇ همرا، ئو گویشور ˇ مسخره کونن.

مثلا "دعوا گرفتیم" و " دعوا افتادیم" گیلکی فعلؤن ˇ

"دعوا بَگیتیم" و "دعوا دَکتیم" جی مستقیم و تحت اللفظی

واگردسه یو «فارسی تهرانی» مئن " دعوامون شد" بکار شونه.

متاسفانه  گیلکی زوان ˇ ترکیبی فعلؤن تحت تاثیر فارسی

قرار بگیته تا اویه گه « گرم دکتن» بؤبه «گرم ئابؤن»

یا «جره گودن یا جره دَنئن» بؤبه « جیغ زئن».

اگر گیلکی گب زئه دریم، گیلکی فعلؤن نی گیلکی بؤگیم.

چند ته مثال:

لیسک ئاکتن به جای لیز خؤردن

گرم دکتن به جای گرم آبؤن

گرم دگنتن به جای گرم ئاگودن

دل دَشتن به جای صبر گودن

چکن کشئن به جای چؤنه زئن

بورمه ئاکتن به جای گریه گودن

 و...

البته گاه گلف بی انصافی همرا حتی ساده یو پیشوندی فعلؤن ˇ ،

گیلکی مئن دس وَگیریم ؤ فارسی ترکیبی فعلؤن ˇ ، واگردنه پسی،

اوشان ˇ جا استفاده کونیم. کونوش بدریم گیلکی فعلؤن ˇ گیلکی بؤگیم.

مثلا:

وزرانئن به جای پاره گودن (جل ؤ رختوره)

وؤسونئن به جای پاره گودن ( رشته ؤ لافند)

دئیسِسن به جای خیس خوردن

درجئن به جای خوردئاگودن

کلاشتن به جای خارش دئن

دکوشنئن به جای خاموش ئاگودن

دموردن به جای خاموش ئابؤن – غرق ئابؤن

واگیرؤنئن به جای رؤشن ئاگودن

و...

چند واژه شبیه به هم در زبان گیلکی

"کولام" به مسکن سنگی چوپانها گفته می شود، در مازندران

به لانه پرندگان "کِلی" می گویند.خانه پالیزبانان و شالیکاران

"کوتام" نامیده میشود ، خانه ای که شکارچیان به عنوان

مخفیگاه از آن استفاده می کنند هم"کۋمه" نام دارد . در زبانهای

تالشی و زازاکی به خانه " کَ " گفته می شود.

"کوله" به معنای عام برای فرزندان برخی حیوانات به کار میرود.

این واژه همچنین به عنوان واحد شمارش برای تکه ای (کوچک)

از چیزی (مانند گوشت، قند، ذغال و ...) استفاده می شود.

" کؤله" فقط برای بچه گاو استفاده میشود." کۋلی" برای بزغاله

استفاده میشود ،" کۋلی"  به عنوان نوعی ماهی کوچک خاص

نیز بکار می رود ، شاید در ابتدا این نوع ماهی را بچه

ماهی های بزرگ می دانستند چون هنوز هم ترکیب

"ماهی کولی" برای این نوع خاص و انواع کوچک دیگر

در بعضی مناطق بکار میرود.

"کول" به معانی کند (ابزاری که برا نباشد) ، برآمدگی ،

ساحل رودخانه ،شَل (کسی که می لنگد) کاربرد دارد.

"کؤؤل" مفهوم موج را می رساند که به نظر می رسد به

"گول گودن= جوشیدن" در ترکیب « می معده گول

کونه(= حالت تهوع دارم)» و «اون ئ تریاک گول

بوما (=اثر تریاکش نمایان شد (و بعد از مدتی خاموشی

به اوج خود رسید))» ربط داشته باشد در زبان کردی

هم در دو گویش مختلف "اکوله" و "کؤل اخوئه" مفهوم

جوش آمدن را می رسانند.

"کَل" به معانی کچل، نر (پیشوند مذکر کننده مانند

کلگه= گاو نر) ، بزرگ (کل پیتار=مورچه بزرگ-

کل انگشت= انگشت شصت) ، بزکوهی،جوانه (جؤو کل

بومه= دانه برنج جوانه زده) ، جفتگیری حیوانات

(کل هَمان= آماده جفت گیری بودن، کل دئن = وادار

به جفتگیری کردن) بکار می رود.

کَله به معانی اجاق ،معادل  پسوند "ستان" ( بیشتر برای

درختان "کونوس کله" ،"انار کله" ) .

"کلایه" به معنی روستا و پسوندی معادل "محله" مانند نخجیرکلایه ،

گیل کلایه، کلان کلایه و ... به کار گرفته می شود.

"کیل" و "کیله" هم به معنای جوی آب و ردیف هایی مانند ردیف

کاشتن گیاهان و ردیف ردپا مورد استفاده قرار می گیرد.

دو اشتباه رایج در مورد پایتخت و پایتخت نشینان

دو اشتباه در مورد پایتخت و پایتخت نشینان بسیار رایج است. اولی این

است که تهران در برابر شهرستان می آید ، مثلا یک تهرانی به دوست خود

می گوید : "خیلی شوخی شهرستانی میکنی" یا از صدا و سیما میشنویم

که : "طرح انتقال کارمندان از تهران به شهرستانها" و .... اشتباه صورت

گرفته این است که اگر مقصود از تهران استان تهران نبوده و قسمت مرکزی

این استان باشد ( که ظاهرا این طور است) باید عرض کنیم که طبق

تقسیمات کشوری وزارت کشور دیماه سال 1390  این قسمت یکی از

14 شهرستان واقع در استان تهران می باشد، لذا ننوشتن نام این شهرستان

در هنگام نشان دادن تصاویر آن در صدا و سیما (در حالی که نام شهرستان

های دیگر درج میشود) و همچنین بکار بردن واژه تهران در مقابل شهرستان

نادرست است.اشتباه دوم هم این است که زمانی که یک تهرانی با یک یزدی

صحبت می کند او را متهم به لهجه داشتن میکند، البته وجود عنصری

به نام لهجه در زبان فارسی آن گویشور یزدی اشتباه نیست، مطلب نادرست

این است که آن تهرانی گمان میکند که لهجه عاری است که فقط دیگران دارند!

این در حالیست که تمام کسانی که توان صحبت کردن را دارند لهجه مخصوص

خود را دارند، بنابراین آن تهرانی هم لهجه تهرانی دارد و نادرست است که

بگوییم او لهجه ندارد. 

ویاکؤن (حشرات)

یک شیوه جمع بستن ویژه در زبان گیلکی

در زبان گیلکی به شکل معمول پسوندهای "ؤن" و "کان"

برای جمع بستن به کار گرفته می شوند اما در این زبان

یک صورت جمع بستن دیگر نیز وجود دارد که بدون پسوند است.

بر اساس این قاعده دو بار صفت قبل از موصوف آورده می شود

که در مجموع ، ترکیب وصفی مفهوم جمع به خود می گیرد.

مثال:

امی دامان ئ مئن پیلا پیلا دار دره ( در جنگل ما

درختان بزرگ وجود دارد)

شمی زؤمه خؤجیر خؤجیر تومان هینه ( داماد شما

شلوارهای زیبا میخرد)

تسلیت

واخوآبیم فریدون پوررضا  پیلا گیلکی خؤنده گر ؤ پژوهشگر ،چهارشنبه ،

۱۵۸۵ سیا ما ۰۳ ( ۲۳ فروردين ۱۳۹۱) خو خؤنه مئن ، آسم ئ

ناخوشی جی هشتاد سالگی دِل بمورده.

ئی پیلا غَم ئ ایشؤن ئ خانواده یو امی فرهنگ دوست مردوم ئ

تسلیت گونیم.

گورستان 3500 ساله اشکور

اواخر سال 1390 کاوش باستان شناسی اضطراری در نزدیکی روستای شمشادسرا

آغاز شد. اضطراری بودن این کاوش به دلیل احداث سدی نزدیک این منطقه است

که در صورت آبگیری این منطقه کاملا زیر آب خواهد رفت.

بر اساس تحقیقات صورت گرفته این محل باستانی گورستانی بوده که حدود 3500

سال قدمت دارد.قرار بود تا  15 فروردین 91 حفاری ادامه داشته باشد اما در نهم

فروردین متاسفانه هر چه ما گشتیم کسی را آن دور و حوالی پیدا نکردیم که

سوال هایمان را از او بپرسیم .سوالاتی مانند: با توجه به یکی بودن تقریبی زمانی این

گورستان با تمدن مارلیک آیا ربطی میان آنها وجود دارد؟ شکل خاص و سنگچین شدن

دور قبرها به چه دلیل بوده است ؟

با توجه به تصاویر این لینک و شباهت های موجود ، آیا این نوع دفن کردن

مربوط به آیین مشخصی می باشد؟

آیا میتوان برای سنگهای بزرگی که ظاهرا روی اجساد قرار داشته اند دلیلی تراشید؟

با توجه به تکه سفال هایی که درون این کیسه های پلاستیکی (!) دیده می شوند،

آیا اشیایی نیز با این مردگان دفن شده اند؟

و سوالات دیگر!

نکته جالب توجه وجود مسجد و گورستانی جدید در بالای این گورستان و چسبیده به

آن بود، انگار مردگان بالایی کمی از توجه به پایینی ها حسودیشان شده بود!

در پایان بنده از طرف سایه هایی که در تصاویر دیده می شوند از شما عذرخواهی میکنم!

اتفاقی

بهانه نگارش این نوشته ، بازی دو تیم ملوان و داماش شد که از بس

تماشاگران فحاشی کردند ، صدا و سیما مجبور شد صدای  تماشاگران

را قطع کند. مثل اینکه اختلاف رشت و انزلی ریشه دار است و اتفاقی!

یعنی کودکی که در رشت به این جهان چشم می گشاید ، به صورت

خونی با انزلی چی ها دشمنی دارد ؛ نوزاد تازه به دنیا آمده در انزلی

هم به صورت فطری کینه رشتی ها را در دل دارد ! البته از این اتفاق ها

زیاد است... دشمنی آملی ها و بابلی هم اتفاقیست، خرم آباد و بروجرد

هم به صورت کاملا اتفاقی با هم کدورت دارند ، کرمانشاه و سنندج

هم اگر چشم دیدن هم را ندارند به دلیل چرخش روزگار است و اتفاقی!

عجب ! این قومهای ایران چقدر میان خودشان اختلافات اتفاقی دارند...

بدبینی چیز خوبی نیست ولی اتفاقات پیوسته فراوان انسان را به شک

می اندازد. راستی به نظر شما این اختلافات اتفاقی است؟ چند مثال

دیگر را بررسی می کنیم : هنگامی که با اساتید دانشگاهی زبان به

صحبت می نشینیم و یا مقالات مستقل را می خوانیم همگی بر استقلال

زبانی گونه هایی مانند : گیلکی ، تالشی ، کردی و... حکایت دارند ،

حال به نظر شما اصرار بر گویش بودن اینها در کتبی که در سیستم

آموزشی تدریس می شوند و همچنین تکرار مداوم این ادعا در صدا

و سیما اتفاقی است؟ وجود کاراکترهایی مانند عمو پورنگ و

امیر محمد (شاگرد پورنگ) و تمسخر مردم گیلان و مازندران

در برنامه های کودکان اتفاقی است؟ به نظر شما شخصیت

مسخره " میری " به صورت اتفاقی در فیلمهای سینمایی قبل از

انقلاب لهجه گیلکی داشت؟ تولید سریال "پایتخت" و پشتیبانی قاطع

رئیس رسانه ملی از این سریال اتفاقی بوده است ؟ تاکید بر پسوند

دیلمی در مجموعه "قهوه تلخ" برای شخصیت های فرومایه این

مجموعه تقریبا خصوصی اتفاقیست؟ مهندس فارس زبان و بی سوادان

لر یا گیلک زبان در انیمیشنهای اصلاح مصرف آب همگی به صورت

اتفاقی گرد هم آمده اند؟ اگر به اشتباه افتاده اید باید خدمتتان عرض

کنم که : بله، اینها همه اتفاقیست ! همانطور که حرکت های خودجوش

اتفاقی است ، همانطور که در نیمه اول اسفند 1390 شیرینی فروشی،

جنگلبانی ، رانندگی و... به صورت کاملا اتفاقی به انتخابات ربط پیدا

می کرد و قبل از عید نوروز 1391 تمام گزارشهای اتفاقی خبرنگاران

از مردم حاکی از شلوغی و ازدحام در حال ترکیدن بازارها و بالاتر

رفتن قدرت خرید مردم در اثر ارزانی بی سابقه اتفاقی بود ، تمام

مسائل یاد شده اتفاقی بوده اند ؛ لطفا ذهنتان را مشوش نفرمایید!

وارسنچیئن (نزولات آسمانی)

وارش، کولاک : باران معمولی

راک : باران تندی که سریع قطع شود (معادل رگبار در فارسی)

شی : باران ریز و ادامه دار- شبنم

رَدش : بارانی که به صورت مورب می بارد

چورش : بارانی که از مه می بارد

لا : باران بسیار شدید و ادامه دار (کنایه از سیل)

تگر : تگرگ

ورف : برف معمولی

ورف شتل ، شتل : برف همراه با باران ( در طالقان "شلاب" گویند )

ورف خؤره : برف ریز شبیه به پودر رختشویی که برف معمولی را ذوب می کند.

دَلوس،دؤلوس : برف آبداری که روی زمین نمی نشیند.

آسیب شناسی زبان گیلکی (به بهانه روز جهانی زبان مادری)

بی شک زبانی که امروزه در منطقه اشکورات از آن استفاده می شود،

یکی از اصیل ترین زبان هایی است که در ایران کاربرد دارد.

زبان شناسان این زبان را در گروه زبان های شمال غربی ایران

دسته بندی می کنند. مردم اشکور این زبان را "گیلکی" می نامند اما به نام

"دیلمی" نیز شهرت دارد و این نام گذاری به این دلیل است که مردم

اشکور و کلاً ساکنین کوهستان های شرق گیلان و غرب مازندران و

همچنین شمال قزوین و مناطقی از البرز، از اعقاب قومی هستند

که در تاریخ به دیلمیان مشهور بوده اند. پیش از پرداختن به زبان

سایر مناطق گیلان و مازندران ،لازم است رفتار "منشور" را بررسی کنیم.

هنگامی که نور خورشید از منشور عبور می کند به رنگهای

بنفش، نیلی، آبی ، سبز ، زرد ، نارنجی و قرمز

(طول موج بین 400 تا 700 نانومتر) تبدیل می شود.

 

فارغ از بحث فیزیکی ، پیوستگی این رنگها بسیار جالب توجه است،

یعنی قرمز خیلی شبیه نارنجی است ، نارنجی هم بسیار شبیه

زرد است. بعد سبز است که تقریبا بین دو رنگ آبی و زرد است.

نیلی شبیه آبی بوده و در آخر بنفش به نیلی شباهت دارد. جالبتر

اینجاست که دو سر این بازه یعنی بنفش و قرمز هم شبیه هم هستند؛

اما مهم اینست که همه در "طیف نور مرئی" قرار دارند؛

نوری که با همه این رنگها معنا پیدا می کند.

در استان گیلان از جایی که تکلم به زبان گیلکی آغاز می شود

تا استان گلستان آخرین نقطه ای که در آن مازندرانی (گِلکی)

صحبت می شود، همچنین در شمال قزوین و بخشهایی از

استان های البرز، تهران و سمنان چنین طیفی را شاهد هستیم.

قطعا با چند خط نوشته نمی توان حق مطلب را ادا کرد، ولی سعی

می کنیم با مثال بخشی از موضوع را روشن کنیم:

ادامه نوشته

مارئ زوان

دار ئ مانمه دنکفه دس می کمرئ / توفان نتانه بجیر هوردن می سرئ

من کفتن ئ شین نیَم تره خسته نکون/می ریشه مَره کولا کونم تی تبره

    ( این ئ شاعر ندؤنم کی هیسه)     

مار ئ زوان ئ جهانی روج موبارک ببون

هم وطن

تا ایسئ فقط می شعر گوتن بؤمؤنسئ بؤ!

                               هموطن

هموطن یعنی همه باد هوا /جز تو ِمرکز نشین بی وفا

هموطن یعنی تویی بی نقص و عیب/سهم ما هم سر فروبردن به جیب

هموطن یعنی وطن از آن توست / لطف بر ما کرده ای روز نخست

راه دادی جمع بی جا و مکان / تا بود ما را وطن اندر جهان

تا بود خنده تو را زین جرگه سهم / گیل بی غیرت شده ، لر شد نفهم

ترک را تو خر همی پنداشتی / این نباشد راه و رسم آشتی

کرد را گفتی که بی فرهنگ هست/ خود ولیکن فوق این اقوام پست

بازکن صندوقچه مادربزرگ / رو بکن بنچاق ایران برزگ

گو بدین اقوام بی مقدار و پست / کین همه خاک وطن مال منست

مارلیک و زیویه ، ماکو ، هؤتؤ / آن تو باشد و از اجداد تو

گو بدین ها ای همه اقوام من / ای سر افکنده کنان نام من

گیلکی ، کردی ، بلوچی گویشند / قوم ها از بهر چه در پویشند

سهم گویش از زبان تنها لعاب/ فارسی رایند کوچک انشعاب

هموطن گر تو خودت قاضی شوی/زین همه ظلم و ستم راضی شوی؟

باشدت گر اندکی حب وطن / گر که خواهی ماند از ایران سخن

کن تو تجدید نظر در کار خود / هموطن اصلاح کن رفتار خود

دار

نؤروزبل

هزار و پؤنصد و هشتاد و پنجمین نؤروزبل، گیل و دیلم رئ موبارک

 ببون. متاسفانه ایمسال مو هَما مَننم، ایشللئ اوشانی کئ هیسَن

 امی تادی، ئی جشن باشکوه برگزار بؤکونن.

شباهت زبانهای گیلکی و کردی

در میان زبانهای شمال غربی ایران، شباهت

زبانهای گیلکی و کردی در نوشته زیر بررسی شده

است علاوه بر  شباهت های ذکرشده، شباهت

در تلفظ واژه ها را نیز می توان به این نوشته اضافه کرد؛

مثلا در هر دو زبان، واژه منها (در فارسی) به صورت

"مینها" و کلمه گُل (در فارسی) به صورت "گول" تلفظ

می شود. این نوشته را از اینجا دانلود کنید . همچنین

شباهت میان زازاکی و گیلکی نیز در اینجا بررسی شده

است.