دو صورت متفاوت صرف فعل در زبان گیلکی
دَرِم»(اول شخص مفرد)
ئی زمان دَقیقا فارسی مئن دَننێ؛ اگر
خَسێ بیم واژه به واژه فارسی ̌ واگردانیم
ئیتۆ بونێ : «رفته دارم» (نوا "شۆ دَرِم
(دارم میروم) " ̌ هَمرا ایشتباه گیتن).
ئی زمان، فارسی زمانان ̌مئن، ماضی
نقلی یو ماضی بعید ̌ نزدیک هیسێ؛
ولی خۆجیر ̌ گیلکی مئن ، ئی دوتێ
زمان ̌ رێ سیفا قاعدێ نئه. ماضی نقلی
«شۆن»̌ جی، گیلکی مئن بونێ "
بۆشۆم(رفته ام)" که تکیه دومین «ۆ»
سر نئه؛ اگر تکیه «ب» سَر نابێ،
وَکته نابۆ ماضی ساده. ماضی بعید
نی گیلکی مئن ئیتِکی هیسێ
" بۆشۆ بۆم(رفته بودم)" یعنی ئی
زمان یته سیفا زمان هیسێ کێ فارسی
ئون ̌ رێ فرق قائل نیێ ... مو فیکر کونم،
خۆجیرترین نۆمی کێ شانێ ئی زمان ̌
سَر نئن،«دێبار ئیسێ دل (گذشته در حال)»
بۆبون؛ یعنی یته کار دێبار ̌ مئن انجام
بگیته یو خنیم ئیسێ ئون ̌ جی گب بَزنیم..
دوتێ مثال:
سوماموس بَشێ؟ یه گرش بۆشۆ دَرِم.
واگردان: به کوه سماموس رفته ای؟
یک بار رفته ام (در قدیم و الان دارم به آن
استناد میکنم)
ئی کاران ̌ کێ تو گودێ دَری، مو بۆگودێ دَرم.
-----------------------------------------------
مصدر:شۆن صرف وَکته فعل: «شۆ نابۆم»
ئی زمان نی دقیقا فارسی مئن دَننێ؛
گیل و دیلم وختی ئی زمان ̌ جی ایستفادێ
کونن کێ یتێ فعل، ئویتێ فعل ̌ شرط
بَبون. مثلا: " مو اگر دۆنِسی تو نیانی ،
شۆ نابۆم" به فارسی "اگر من می دانستم
تو نمی آیی می رفتم". فارسی واگردانئن ̌
مئن ئی فعل ، ماضی استمراری بونێ ولی
گیلکی مئن ماضی استمراری ،ئیتێکی
هیسێ: " شۆم (می رفتم) " .هوتۆ کێ
ایشارێ بۆبۆ ئی نوع صرف گودن ̌ مئن
شرط دۆخۆتێ نئه... فارسی مئن فقط
ماضی التزامی شرط دَرێ که اون ̌ معادل
گیلکی مئن این بونێ "بۆشۆ بوم".
اگر ویشتر واموجیم شاید هندێ افعال ̌
صرف ̌ بیاجیم کێ گیلکی مئن زمان ̌ اندا ،
دقیقتر نۆشۆن بَده.
