زیوش

مو نؤگؤم فارسی بده گیلکی اما امیشه

 خلی فرقه عاریه ببون زوان یا تی ریشه

 تا گوییم که امرن حقی دأریم ایران ˇدل

 بعضی ره گرانه یؤ وا نکونن بیز ؤ تۋشه

اؤشنؤون وا آموتن خو زوان' مدرسه مئن

مار ؤ مازی امی گب اوشان ˇره گشت ؤ نیشه

 هچینی هؤ ئاکونن که ایها الاریایی

 ئی جوانان بؤگودئن سیوایی خازی' پیشه

 چره جؤم جؤم دکتن چی اوشان' بترسانئه

 چی واسر خأن ببینن زمؤستان ˇسلم ؤ کیشه

 بداری فیچئه بونه پورخازی سور ؤ چرچران

 چون که واخؤو ئابونن خلک اوشان ˇ نرم ˇچیشه

 دامه سالان هدأ بؤن سنگ' امی مردوم ˇدس

 بؤگوتن وا دگیرین خو خؤنه درجیک ˇشیشه

 دؤنسن که نبینه دار' آهین،دار بینه

 نقل ˇ ئو مازندران ˇسکه یؤ شال ؤ بیشه

 تام بزأن پیله کسان گب زئن ˇگا یؤ ایمه

 وا بداشتن بزنن کهنه دار' داز ؤ تیشه

 کهنه دار ˇداز ˇجا زخمان ˇور وزگه بزأ

 کئن بدی که همیشک وزگه خو جا سر بنیشه

 تاریکی بؤ که بوله قد نکشی پیش ˇگدر

 خور ببو نهیب کونه جؤن دکهه خاش ؤ پیشه

 امو وا همت ˇجی زمؤستان' ویرۋجانیم

 ئو زمات بهار همان پور دکشه چندته پۋشه

خاستگاه و جایگاه زبان گیلکی

در قرن هجدهم میلادی شخصی به نام «سر ویلیام جونز» برای اولین بار از شباهت 

میان زبان هایی صحبت کرد که به زبانهای «هندو اروپایی» مشهور شدند. 

 بر اساس مقایسه زبانهای ثبت شده قدیمی و زبانهای امروزی این نظر بین

جمهور زبانشناسان وجود دارد که منشاء تمامی زبانهای این خانواده که در حال

حاضر حدود 3 میلیارد نفر گویشور داشته و بزرگترین خانواده زبانی را تشکیل

می دهند، یک زبان واحد فرضی به نام «هندو اروپایی اولیه» بوده است.

یکی از شاخه های منشعب از زبانهای «هندو اروپایی»، زبانهای «هندو ایرانی»

هستند که دسته کوچکتر «زبانهای ایرانی» یکی از شاخه های آن است و زبان های

موجود در این گروه نیز خود در دسته های کوچکتری قرار می گیرند.

طبق نظر زبانشناسان گیلکی در گروه «زبانهای شمال غربی ایرانی» و در

دسته «زبانهای اطراف دریای کاسپی» قرار می گیرد. از جمله زبانهای نو

شمال غربی ایرانی، می توان به کردی، زازاکی ، بلوچی و... اشاره کرد و برای

زبان های اطراف دریای کاسپی می توان زبان های تالشی، سمنانی، سنگسری و...

را نام برد. زبان فارسی در گروه زبانهای جنوب غربی ایرانی، در کنار زبانهایی

مانند لری، لاری و... قرار می گیرد.بر اساس متون به جا مانده از زبانهای ایرانی،

برای آنها سه دوره تاریخی باستان، میانه و نو در نظر می گیرند. به طور کلی سیر

معکوس تاریخی، همگرایی زبانهای هم خانواده را نتیجه می دهد. از دوره باستان

زبانهای ایرانی، تنها از دو زبان هخامنشی و اوستایی اطلاعات قابل توجه ای

موجود است. این زبان ها به همراه زبان هندو ایرانی سانسکریت از دوران باستان

می توانند در شناختن چگونگی تحول زبان ها از زبان فرضی هندو اروپایی اولیه

تا دوران میانه و نو ایرانی به ما کمک کنند. از دوران میانه زبانهای ایرانی غربی،

زبان های «پهلوی اشکانی» و« پهلوی ساسانی» ثبت شده اند که با تطبیق واژه ها

و دستور آنها می توان به شناخت بیشتری از زبانهای ایرانی نو رسید.

با ذکر چند مثال سعی می شود خاستگاه زبان گیلکی را بررسی کنیم.

در گویشهای مختلف زبان گیلکی کلمات «مانگ/منگ/مونگ» معادل

«ماه» در زبان فارسی است.اوستایی و ......

ادامه نوشته