(زوون درازی،شعر استاد کیوس گوران ئ جی هیسه)

وقتی خاممه دل ئ حرف ئ بَزنِم نیمه مجاز

وقتی که شونی زِمِر تا بَیرم زوون ئ گاز

وقتی هرکس خانه ببوه من ئ شعر ئ مقتدا

وقتی نلنه که بخوندم شه زوون شه سه نماز

خا همینه لیلی جان پر بونه مه دفتر ئ کش

خا همینه که دیگه لال بونه مه قلم ئ ساز

دیگه شاعر مه واری النه قلم ئ تاق ئ لو

ونه دفتر کشنه افتاب ئ کل وله ویاز

شما صد کش بدینی بلبل ؤ باغ ئ گوش مچی

آخه پس کی ونه ببوه چچیه وشون ئ راز

مره کلاق چینده ممیز انه خط زنده مه شعر

چندی اینجه بَکشم ممیز ئ وشیل ئ ناز

اینجه هر کس سراده شه سه کیجاجان راحته

دِ کرور چاپ بونه شعر ئ بی جواز ؤ با جواز

امما اینگننه شه لینگ ئ مه بلور ئ دل ئ سر

امما په کننه مه دسس ئ با بلند ئ دسته داز

خی گلز کنده ؤ ورگ مل مله چش لم لمه په

ویندی که دارنه داؤن ئ تنه ور یک وجه واز

منه های های اگه نبوه مه قلم چمر نیه

شمه همباز خانه ببوه تکل ئ ورگ ؤ وراز

شونه صد کش دیره شهر امما نوینه شه خدا

این خدا نیشته منه گاله به سر نا که حجاز

وقتی ناامن ئ شمی دیین ؤ من دوممه وره

مه سه توف شندنه تاریخ بَییرم زوون ئ گاز

من نلممه بنده واش بَیره شمه ککی یه حق

من ورا کمبه شمه لتکا دله چور ؤ چماز

لینگ ئ نلمه مَهر ئ دم دست ئ شه کنگلی کلی

دوممه باد یارنه آدم ره زهر ئ اینتی مَهر ؤ ماز

امما نلمه ضربعلی شام بخره وره کباب

یارعلی بچا پلا با دِ تا بپلاسسه پیاز

ویندی روش گیرمه ؤ قه کممه ؤ خوندم به شه سود

مثل ئ اون رؤخؤنه یه کرخه ؤ کارون ؤ هراز

تک ئ وندم به عصا خاممه که  قربت بکنین

اگه بَییه شمه خلمت مه زوون خلی دراز

فارسی واگردان ادامه مطلب مئن

ادامه نوشته

دامؤن (شعری از زنده یاد محمدولی مظفری)

یته دار، یته داره، اگرن ریشه اونی یته صاف ˇ خوشکاته دشت ˇ میئن،

یا خاس ˇ کو توکالی به گل دَبون، یا اگر پا اون ˇ شی، چپر ؤ سیم پایه

جی رها بّبون، یته دار، یته داره... اگرن خاله اونی سرجیر ئابؤ

تورش ؤ شیرین بار بیَره یا اگر ولگ اون ˇ بون سیا ساینه بدَره،

یته دار خو سامؤن ازه نامیه دار بَبون هَنده رن، یته داره، یته نه،

بهره خَسه بؤ کسان ˇ ره، یته دار ˇ هَندی بهره رَسانه.

یته دار ؤ یته دار ؤ یته دار، چند ته داره، اگرن ریشه اوشانی هر جایی

به گل دَبون، یا اگر هر یته خاله شکن بار بیَرن، همه نامیه دار ببون

هنده رن، چند ته دارن، چندته نن، بهره خسه بؤ کسان ˇ ره،

چند ته دار ˇ هندی بهره رسانن.

بون یه روزان یه نفر خودشه بهره واسر چند ته دار ˇ

گرداگرد ˇ چپر ˇ جی بتینه، بهره خسه بؤ کسان ˇ را بلته وابینه؛

ئو وقت ده چند ته دار چند ته دار نیه، یته باغه؛ باغی گه مَنِن

همه اونی دار ˇ باران ˇ یه درزین توک بَچشن، یا اونی ساینه

دیمان یه فیچؤمه بنیشن.

چند ته دار ؤ چند ته دار ؤ چند ته دار، دامؤنه؛ دامؤنی گه ده

نتونه یه نفر خودشه بهره واسر چَپر ˇ جی اونی دؤر ˇ بتینه،

بهره خسه بؤ کسان ˇ را بلته وابینه، دامؤنی گه ده چپر مننه

اونی تورش ؤ شیرین باران ˇ خشکازه گؤلیکؤن ˇ ره جغابینه،

یا اونی ولگ ˇ ساینه، عرق بؤگوده جؤنان ˇ جی واهینه،دامؤنی

گه ده چَپر مننه اونی داران ˇ رهایی هگیره، جؤن پناهی وَگیره.

فارسی واگردان ادامه مطلب ˇ مئن....

ادامه نوشته

گیلکی فعلؤنˇ ، گیلکی بؤگیم

گیلکی فعلؤن ˇ سوتته کللی جرگه مئن وارجئه شئه:

1 - ساده فعلؤن: گودن - نئن - زئن - جئن - دئن -

خؤتن- شؤن و...

2 - پیشوندی فعلؤن : درگودن - وَنئن - دَزئن - وارجئن -

وادئن - فؤخؤتن - درشؤن و...

3 - ترکیبی فعلؤن : گرئاکتن - گرم دکتن - وال ئابون - کل دئن-

وئی هَمان - جره گودن و...

دئبار پیشوندی فعلؤن ˇ سر، گب بَزه بئم، ایسه ئی پُست ˇ مئن ،

امی بحث ویشتر ترکیبی فعلؤن ˇ سر نئه ولی اونی پیش تر ،

ساده یو پیشوندی فعلؤن ˇ تشخیص دئن ˇ سر بحث کونیم.

جیر ˇ فعلؤن ˇ جی، کمین پیشوندی نیه؟

وادَه – واجه – واره – واسه

اگر ساده فعل ˇ ایشؤن مئن جی  نیاتین، فقط وا ئی فعلؤن ˇ

منفی بؤکونین تا ایشؤن ˇ فرق ˇ بیاجین.

وادَه--- وانده     واجه---وانِجه    واره--- نِواره

واسه--- وانِسه  هؤتو که ینین ، «واره» ˇ منفی بؤن،

دئباخی فعلؤن ˇ همرا فرق دره یؤ منفی ساز «ن»

فعل ˇ اول بومه . هوتؤ که بَدئن، ئیتؤ تونین پیشوندی

فعلؤن ˇ راحت تشخیص بدین حتی اگر اوشانئ صیغه نی

کسن همرا فرق بدَره (جؤر فعلؤن ˇ مؤسؤن). احتمالا

ایسه تونین " تجه – توَده – ترکه – توکه" دِل، پیشوندی

فعل ˇ بیاجین . « توده» اگر منفی وکئه «تنوَده» بونه،

پس پیشوندی هیسه.

وگردیم امی اصلی بحث ˇ سر؛ ترکیبی فعل، هوتؤ که

اونی نام ˇ جی فهمسه شئه، یک یا چندته واژه و یته

فعل ˇ ترکیب ˇ جی چاگوده بؤبه مثلا :

جره گودن= جره+ گودن (جیغ زدن)

پس پسی زئن= پس + پس + ی + زئن (به تعویق انداختن)

ممکن نی هیسه ، فعلی گه ئی ترکیب دل بکار

شونه خؤر پیشوندی ببون مثلا:

دس وگیتن= دس+ و(پیشوند)+ گیتن (ترک کردن)

چون ترکیبی فعلؤن ˇ اجزا، سیفاواگوده شئه، هین ˇ وَسر

ممکنه وختی یته گیلک زوان فارسی گب زئه دره، خو

ترکیبی فعل ˇ مستقیم فارسی مئن واگردَنه. ایندَر

متاسفانه اوشانی گه مقصد ˇ زوانˇ ، دئباخی

ایران ˇ زوانان ˇ رئیس ؤ اختیاردار دؤنن، مبدا زوان ˇ

قوانین ˇ بی ارزش دؤنسن ˇ همرا، ئو گویشور ˇ مسخره کونن.

مثلا "دعوا گرفتیم" و " دعوا افتادیم" گیلکی فعلؤن ˇ

"دعوا بَگیتیم" و "دعوا دَکتیم" جی مستقیم و تحت اللفظی

واگردسه یو «فارسی تهرانی» مئن " دعوامون شد" بکار شونه.

متاسفانه  گیلکی زوان ˇ ترکیبی فعلؤن تحت تاثیر فارسی

قرار بگیته تا اویه گه « گرم دکتن» بؤبه «گرم ئابؤن»

یا «جره گودن یا جره دَنئن» بؤبه « جیغ زئن».

اگر گیلکی گب زئه دریم، گیلکی فعلؤن نی گیلکی بؤگیم.

چند ته مثال:

لیسک ئاکتن به جای لیز خؤردن

گرم دکتن به جای گرم آبؤن

گرم دگنتن به جای گرم ئاگودن

دل دَشتن به جای صبر گودن

چکن کشئن به جای چؤنه زئن

بورمه ئاکتن به جای گریه گودن

 و...

البته گاه گلف بی انصافی همرا حتی ساده یو پیشوندی فعلؤن ˇ ،

گیلکی مئن دس وَگیریم ؤ فارسی ترکیبی فعلؤن ˇ ، واگردنه پسی،

اوشان ˇ جا استفاده کونیم. کونوش بدریم گیلکی فعلؤن ˇ گیلکی بؤگیم.

مثلا:

وزرانئن به جای پاره گودن (جل ؤ رختوره)

وؤسونئن به جای پاره گودن ( رشته ؤ لافند)

دئیسِسن به جای خیس خوردن

درجئن به جای خوردئاگودن

کلاشتن به جای خارش دئن

دکوشنئن به جای خاموش ئاگودن

دموردن به جای خاموش ئابؤن – غرق ئابؤن

واگیرؤنئن به جای رؤشن ئاگودن

و...